Programma 2017-2018 - Reizen om te leren.

Een topografie van de Griekse cultuur

Graag bieden wij u hieronder een overzicht van de activiteiten van het komende werkingsjaar. Vanaf oktober zal hier per lezing ook een korte smaakmaker te vinden zijn. Programma's van de vorige jaren zijn nog raadpleegbaar onder "Archief".

Sofia Voutsaki - Ayios Vasilios near Sparta: the Mycenaean centre of Laconia?

11 oktober 2017

The identification of the Mycenaean palace of Laconia has been one of the most heavily debated questions since the beginnings of Mycenaean archaeology. Various sites such as the Menelaion or Pellana have been proposed in the past. However,  the spectacular discoveries at the site of Ayios Vasilios, 12 km south of Sparta, seem to have settled the question: The findings include monumental buildings, valuable and unique finds, a large number of fresco fragments and –most importantly – Linear B clay tablets, i.e. the administrative records, which in the Mycenaean world are found almost exclusively in palaces.

The site  is being systematically excavated since 2009 under the direction of  Adamantia Vasilogamvrou and the auspices of the  Archaeological Society at Athens.  Teams from Groningen University, under the direction of Sofia Voutsaki, are responsible for the excavation of the early Mycenaean cemetery and the surface survey around the site. The presentation will give a brief summary of the Mycenaean political geography of Laconia and of the findings at the palatial complex, but will focus on these two components of the project in order to give a total impression of the ongoing investigations at the site. 

Tine Scheijnen -Troje: landschap van verhalen. 

8 november 2017

Troje is de stad waar literatuur archeologie inspireerde; waar mythe regeert. Het nog steeds populaire ‘verhaal’ van de Trojaanse oorlog bestaat in de praktijk uit een brede cyclus van verhalen die ons langs verschillende kanten en in gevarieerde vormen doorheen de eeuwen hebben bereikt. Een ‘oerversie’ is er niet, of valt onmogelijk te reconstrueren. In de literatuur sinds Homerus’ heldendichten vormt de Trojaanse oorlog het voorwerp van eindeloze receptie, herwerking en vernieuwing. Van tragedie over maniakale Homerusimitatie naar eigenzinnige prozasamenvatting… in onze eigen tijd kreeg zelfs Brad Pitt de speer van Achilles in handen. Elke bewerking eigent zich het verhaal opnieuw toe. De schaduw van de figuren en feiten die we allemaal kennen (de bloedmooie Helena, de sterke Achilles, de list van het houten paard) strekt zich zo uit over een lange, complexe literaire traditie van ontelbare, soms ronduit tegenstrijdige versies. Op 8 november lichten we een tipje van die sluier op.

Gunnar De Boel - Alexandrië van Alexander tot Kavafis: van plaats tot topos. 

29 november 2017

In samenwerking met NKV Oost-Vlaanderen.

Let op! Deze lezing gaat door op een andere locatie: KANTL, Koningstraat 18, 9000 Gent.

Alexandrië was een eiland in Egypte, waar de Griekse bevolking gehecht was aan haar identiteit. De bibliotheek van het Mouseion werd een museum van de Griekse traditie, geselecteerd en bestudeerd door onderzoekers die zelf buiten de polistraditie stonden. Hun “moderne” houding resulteerde ook in een ander soort literatuur, waarbij de beleving van het individu in de grootstad het won van de maatschappelijke betrokkenheid die kenmerkend was voor de Griekse traditie. De Arabische verovering maakte een einde aan Alexandrië als intellectueel centrum. Geleidelijk verloor ook de haven aan belang. Pas in de 19de eeuw herwon de stad haar economisch belang, en daarmee ook een grote kolonie van “Franken” en Grieken, die net als in de Oudheid geheel apart leefden van de inheemse bevolking . Een van hen, Kavafis, creëerde zich een Alexandrijnse mythologie, waar zijn sensualiteit, anders dan in zijn heden, in hoog aanzien stond, en waar de verliezers van de geschiedenis aan het woord kwamen.'

Floris Bernard - Konstantinopel. Een middeleeuwse wereldstad tussen verbeelding en werkelijkheid

13 december 2017

Konstantinopel, het tegenwoordige Istanbul, was het onbetwiste hart van het Byzantijnse Rijk. De kerken, kunstvoorwerpen, en relieken van de stad spraken in heel de middeleeuwse wereld tot de verbeelding. Deze lezing gaat op zoek naar de religieuze en politieke symboliek achter de gebouwen en planning van de stad. In gedichten, redevoeringen en inscripties komt deze “imaginaire” kant van Konstantinopel aan de oppervlakte. De processies, ceremonies en paardenwedrennen creëerden een ritme en patroon in de stad. Bovendien komen Byzantijnse dichters en auteurs steeds terug op de betekenis van het stadslandschap, dat gelezen wordt als een boodschap van keizerlijke ideologie en een ideale samenhang van natuur en cultuur. De monumenten en standbeelden, vaak voorzien van inscripties, zijn getuige van het streven van keizers en aristocraten om hun stempel op de stad te drukken. Ten slotte laten sommige gedichten ons de smerige en rumoerige onderbuik van een middeleeuwse metropool zien.

Tatiana Markaki -Heraklion in de "Renaissance": Candida alias civitas Venetiarum apud Levantem?

21 februari 2018

Candia (in het Latijn, Candida), het tegenwoordige Heraklion, was de hoofdstad van Kreta onder Venetiaans bestuur (1211-1669). De stad was een belangrijk handelscentrum in de Oostelijke Middellandse Zee, een stad waarin een duidelijk multiculturele samenleving tot bloei kwam. De relatie van Candia met Venetië was niet eenvoudig: tussen de twee steden vonden allerlei verschillende processen van culturele uitwisseling plaats. Met name in de laatste fase van de Venetiaanse aanwezigheid op het eiland (1571-1669) was er zelfs sprake van de ontwikkeling van een hybride cultuur, de Veneto-Kretenzische cultuur. Aan de hand van materiële objecten, monumenten en notariële akten wil ik een antwoord proberen te geven op de vraag: In hoeverre was Candia een Venetiaanse stad in de Levant gedurende de Kretenzische "Renaissance" (1571-1669)?

Kees Klok - De metamorfose van Thessaloniki. Van Balkanmetropool tot regionale hoofdstad

21 maart 2018

Tot de stad in 1912 bij Griekenland werd gevoegd, concurreerde Thessaloniki met Smyrna om de tweede positie na Constantinopel in het Osmaanse rijk. Hoewel qua inwonertal voor moderne begrippen bescheiden, kon de stad met recht een metropool genoemd worden, met een voor de zuidelijke Balkan bijzonder belangrijke haven en een zeer gemengde bevolkingssamenstelling, bestaande uit joden, Turken, Grieken, Bulgaren en Franken (Noord-Europeanen), met daarnaast nog een handvol minderheden van de Balkan. De joodse bevolkingsgroep was tot dat jaar de grootste, zodat Thessaloniki ook wel het Jeruzalem van Europa werd genoemd.

Wie Thessaloniki heden ten dagen bezoekt, ziet een stad die in een eeuw tijd sterk is gegroeid en vrijwel volledig door Grieken wordt bewoond, hoewel er zich vanaf het laatste decennium van de vorige eeuw wel weer immigranten hebben gevestigd. De joodse bevolkingsgroep is grotendeels, de Turkse volledig verdwenen. Thessaloniki is na Athene de grootste stad van Griekenland en heeft niet alleen demografisch, maar ook bouwkundig en cultureel grote veranderingen ondergaan.

Dat een stad in de loop der tijden verandert, is geen nieuws, maar een onvermijdelijk proces. Bijzonder is echter de wijze waarop dat proces in Thessaloniki in de afgelopen eeuw is verlopen. Daarin spelen minstens zes factoren een rol, die in de lezing worden behandeld en waarbij het unieke van de metamorfose van Thessaloniki centraal zal staan.

Marc Van den Reeck - Hedendaags Athene in zijn sociale context. 

25 april 2018

Uit een kleine provinciestad, waartoe Athene verworden was ten tijde van de Griekse onafhankelijkheidsverwerving in de jaren 1820, groeide een miljoenenhoofdstad. De stad is in haar sociaal weefsel een bijna feilloze weerspiegeling van de bewogen moderne geschiedenis van Griekenland en van de huidige dubbele crisis van economie en migratie, vandaag weliswaar minder in het nieuws, maar daarom niet minder reëel en ingrijpend. Vanuit die invalshoek van geschiedenis en hedendaagse omstandigheden geven we een kijk op Athene, eens niet gericht op de Akropolis en de antiquiteit.

Praktische info

Tenzij anders vermeld vinden alle voordrachten plaats in Auditorium 1 Jan Broeckx (site Blandijn), Blandijnberg 2, 9000 Gent en dit telkens op woensdagavonden om 20.00u.

De lezingen zijn gratis voor leden van het Griekenlandcentrum, studenten, scholieren en personeelsleden van de AUgent. Anderen betalen €3 aan de kassa.
Reserveren is niet nodig.